رشت‌گردی هوشمند چمارسرا؛ وقتی تاریخ رشت با فناوری و بازی همراه شد
گزارش نخستین برنامه رشت‌گردی هوشمند هنر معمار | ۲۹ مهر ۱۴۰۵
آیا می‌توان در کوچه‌های امروز رشت قدم زد و هم‌زمان تصویری از گذشته آن را تماشا کرد؟ آیا یک گردش تاریخی می‌تواند فراتر از شنیدن روایت‌های راهنما باشد و گردشگران را به جست‌وجو، کشف و رقابت دعوت کند؟
این پرسش‌ها نقطه آغاز طراحی برنامه «رشت‌گردی هوشمند؛ سفر به گذشته چمارسرا» بود؛ تجربه‌ای متفاوت که روز چهارشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۵ با طراحی و اجرای بهزاد میرزائی یگانه، از گروه گردشگری هنر معمار برگزار شد.
در این برنامه، همراهان ما در کنار آشنایی با تاریخ و معماری محله چمارسرا، با استفاده از تلفن همراه خود به گذشته سفر کردند، تصاویر بازآفرینی‌شده ۳۶۰ درجه را دیدند و در یک مسابقه تعاملی تاریخی شرکت کردند.
از کوچه‌های امروز تا رشتِ بیش از صد سال پیش
محله چمارسرا بخشی از حافظه تاریخی شهر رشت است؛ محله‌ای با بناها، روایت‌ها و نشانه‌هایی که هرکدام بخشی از گذشته شهر را در خود جای داده‌اند.
اما بسیاری از فضاهای تاریخی امروز دیگر شکل اولیه خود را ندارند و تصور چهره گذشته آن‌ها برای بازدیدکنندگان آسان نیست.
برای پاسخ به این مسئله، در هنر معمار تلاش کردیم با استفاده از عکس‌های تاریخی به‌جامانده، از جمله تصاویر دوره قاجار، شواهد معماری و روایت‌های شفاهی پیشکسوتان و ساکنان قدیمی محله، تصویری قابل‌درک از گذشته این مکان‌ها بازآفرینی کنیم.
نتیجه، مجموعه‌ای از تصاویر پانورامای ۳۶۰ درجه بود که گردشگران می‌توانستند در محیط آن‌ها حرکت کنند، به اطراف نگاه کنند و گذشته بازآفرینی‌شده را با وضعیت امروز مقایسه کنند.
البته این تصاویر، بازآفرینی دیجیتال بر پایه شواهد تاریخی هستند، نه عکس واقعی یا سند قطعی از تمام جزئیات گذشته. در بخش‌هایی که اطلاعات کافی وجود نداشته، بازسازی‌ها ماهیتی تفسیری دارند.
از پل چمارسرا تا برج تاریخی؛ کشف دوباره یک محله
مسیر شهرگردی با معرفی پیشینه محله و بازدید از پل تاریخی چمارسرا و محدوده بقعه دانای علی آغاز شد. در این بخش درباره ارتباط محله با ساختار تاریخی شهر، مسیرهای قدیمی و جایگاه دانای علی در حافظه فرهنگی مردم رشت گفت‌وگو کردیم.
یکی از جذاب‌ترین ایستگاه‌های برنامه، بنای معروف به برج چمارسرا بود؛ بنایی که معماری و پیشینه آن پرسش‌های بسیاری را پیش روی علاقه‌مندان تاریخ رشت قرار می‌دهد.
در کنار معرفی ویژگی‌های معماری و روایت‌های تاریخی این بنا، گردشگران توانستند بازآفرینی دیجیتال محیط تاریخی آن و تصویری ۳۶۰ درجه از فضای داخلی بازسازی‌شده را مشاهده کنند؛ تجربه‌ای که امکان دیدن بخش‌هایی از یک روایت تاریخی را فراتر از محدوده بازدید معمول فراهم می‌کرد.
در ادامه، به یخچال تاریخی چمارسرا پرداختیم؛ فضایی که یادآور شیوه‌های سنتی ذخیره و نگهداری برف و یخ در گذشته است. تصویر ۳۶۰ درجه بازآفرینی‌شده این مکان، فرصتی برای آشنایی تصویری با کارکرد آن در زندگی روزمره مردم فراهم کرد.
تالاب عینک نیز از دیگر نقاط برنامه بود؛ جایی برای توجه به پیوند میراث طبیعی و تاریخی رشت و تماشای بازنمایی تصویری گذشته این محدوده.
یک وب‌سایت اختصاصی برای سفر به گذشته
برای اجرای این برنامه، گروه هنر معمار یک سامانه اینترنتی اختصاصی گردشگری هوشمند طراحی کرد.
در این سامانه، تصاویر تاریخی بازآفرینی‌شده به‌صورت پانورامای تعاملی ۳۶۰ درجه قرار گرفتند و برای دسترسی به آن‌ها از کدهای QR استفاده شد.
به این ترتیب، شرکت‌کنندگان بدون نصب نرم‌افزار اضافی و تنها با تلفن همراه خود می‌توانستند تصاویر را باز کنند، نمای دید را تغییر دهند و محیط گذشته را از زوایای مختلف ببینند.
هدف ما این بود که فناوری صرفاً جلوه‌ای نمایشی نباشد، بلکه به ابزاری برای شناخت بهتر معماری، تقویت حافظه تاریخی و ایجاد ارتباط میان نسل امروز و گذشته شهر تبدیل شود.
مسابقه تعاملی؛ وقتی گردشگران وارد بازی تاریخ شدند
یکی از بخش‌های متفاوت این شهرگردی، مسابقه‌ای بود که هنگام استراحت در باغ سالار مشکات برگزار شد.
در این مسابقه، شرکت‌کنندگان با تلفن همراه خود وارد یک بازی اینترنتی شدند که سؤالات آن از موضوعات تاریخی و معماری مطرح‌شده در طول مسیر طراحی شده بود.
برخی پرسش‌ها به‌صورت چهارگزینه‌ای بودند و در برخی مراحل، گردشگران باید وارد تصاویر ۳۶۰ درجه می‌شدند و نشانه‌های مشخصی را در محیط پیدا می‌کردند.
پاسخ‌های نادرست با توقف زمانی همراه بودند و زمان تکمیل مسابقه برای هر نفر به‌صورت مستقل ثبت می‌شد.
این بخش، فرصتی بود تا گردشگران آنچه را در طول مسیر شنیده و دیده بودند، به شکلی متفاوت مرور کنند.
در این تجربه، گردشگر فقط شنونده تاریخ نبود؛ خودش در کشف آن مشارکت می‌کرد.
گردشگری هوشمند؛ فرصتی برای حفظ حافظه شهر
شعار روز جهانی گردشگری سال ۲۰۲۶، «دستورکار دیجیتال و هوش مصنوعی برای بازطراحی گردشگری»، بر اهمیت فناوری‌های نوین در آینده این صنعت تأکید دارد.
برنامه رشت‌گردی هوشمند چمارسرا نیز با نگاهی به همین رویکرد طراحی شد؛ تجربه‌ای که در آن روایت تاریخی راهنما، پژوهش معماری، بازآفرینی دیجیتال و مشارکت گردشگران در کنار یکدیگر قرار گرفتند.
برای ما، ارزش اصلی این تجربه تنها در استفاده از فناوری نبود؛ بلکه در این بود که بتوانیم به کمک آن، بخشی از خاطرات، روایت‌ها و معماری در حال فراموشی شهر رشت را دوباره در معرض دید و گفت‌وگو قرار دهیم.
این برنامه نخستین گام در مسیر توسعه رشت‌گردی هوشمند هنر معمار بود و زیرساخت طراحی‌شده قابلیت استفاده در برنامه‌های آینده، دیگر محله‌های رشت و مسیرهای گردشگری گیلان را نیز دارد.
سپاس از همراهان فرهیخته چمارسرا
در پایان، از تمام دوستان و همراهان فرهیخته‌ای که با علاقه به شناخت تاریخ، معماری و هویت شهر رشت در این برنامه شرکت کردند، صمیمانه سپاسگزاریم.
اشتیاق به یادگیری، احترام متقابل، مشارکت در گفت‌وگوها و همراهی صمیمانه شما، این تجربه را برای گروه هنر معمار ارزشمند و به‌یادماندنی کرد.
امیدواریم در برنامه‌های آینده نیز در کنار هم، گوشه‌های کمترشناخته‌شده رشت و گیلان را کشف کنیم.
طراحی و اجرای برنامه: بهزاد میرزائی یگانه
🎬 گزارش ویدئویی کوتاه از رشت‌گردی هوشمند چمارسرا؛ بازآفرینی تاریخ با تصاویر ۳۶۰ درجه و مسابقه تعاملی
با هنر معمار، تجربه‌های تازه‌ای از سفر و شهرگردی داشته باشید 🌿
🏛️ تورهای هنر معمار
تجربه‌های متفاوت فرهنگی، معماری، طبیعت‌گردی و سفرهای گروهی؛ همراه ما باشید تا مکان‌ها را فراتر از یک بازدید معمولی کشف کنیم.
مشاهده تمام تورها و برنامه‌های هنر معمار
🌳 تورهای رشت‌گردی
رشت را از زاویه‌ای متفاوت بشناسید؛ از کوچه‌ها و بناهای تاریخی تا شهرگردی هوشمند، تصاویر ۳۶۰ درجه و روایت‌های کمترشنیده‌شده شهر.
با هنر معمار همراه باشید
برای اطلاع از برنامه‌های آینده، گزارش تورها و تجربه‌های تازه گردشگری از طریق شبکه‌های اجتماعی با ما در ارتباط باشید.
📞 تماس با هنر معمار: 09123785377
گروه گردشگری هنر معمار
بهزاد میرزائی یگانه
